BİST

Dolar

Euro

Altın

Gündem
Kovid-19: Bilim mi Yoksa Din mi Kazandı?
20.04.2020 11:26
Dünyada gözlenen Kovid-2 virüs salgını birçok tartışmaya da neden oldu. Bunlarda birisi de din konusunda yapılan tartışmalardır. Pandemi (salgı) ile insanların mabetlere değil hastanelere (bilimsel sonuçlara diye okuyabiliriz) koşmasının dinin modern dünyada yeri olmadığı şeklinde açıklayan çevreler oldu.

Aslında bu konu din sosyolojisi üzerine çalışma yapanların eskiden beri dikkatini çekmektedir. Nitekim sosyolog J.J. Macionis’in (2015, Nobel yayınları) şu açıklamalarını birlikte okuduğumuzda ne demek istediğim daha iyi anlaşılacaktır: “Sanayi devrimi ile birlikte bilim giderek daha fazla vurgulanır olmuştur. Eskiden huzur ve bilgi edinmek için din adamlarına müracaat eden insanlar, devrimle birlikte daha çok doktor ve bilim adamlarına müracaat etmeye başlamıştır (S. 495).

Gerçekten bu salgında dini kurum ve kişilere çok az başvuru olmuştur. İtalya’da bulunan bir din devleti olan Vatikan’a İtalyanlar sığınmamış; diğer halkı Hıristiyan olan ülkelerde de kurumsal dine karşı benzer bir durum sergilenmiştir. Halkı Müslüman olan ülkelerde de benzer bir tutum gözlenmiştir: Mabetler kapatılmış; hatta kutsal beldelere (Mekke/Medine) karantina kapsamında giriş ve çıkış yasağı getirilmiştir.

Bu tabloya bakınca modern bilimin (tıp bu krizde bilimin en öndeki unsuru) bir zafer kazandığı iddia edilmektedir. Ancak, bu iddialarda sıkıntılı bir yön vardır. Şöyle ki yangın olunca itfaiyeye görev düşmektedir. Bir yerde yangın varsa okulu/öğretmeni veya imamı yardıma çağırmak ne kadar işlevseldir? Bir başka açıdan ise bir deprem sırasında (diğer felaketlerle ilgili örnekler geliştirilebilir) jeoloji ve inşaat mühendisleri binalardan kaçmıyor mu? Normal zamanlarda ve felaket anında insanlar ihtiyaçlarını karşılayacak meslek gruplarından çözüm beklemektedir. Sözü çok uzatmadan mesele toplumsal kurumların işlevlerinin karıştırılmasıdır.

Bilim Eğitim ve Yükselme kitabımda (Gece Kitaplığı yayınları 2019) bilimi ve işlevlerini şu şekilde paylaşmıştım:

Bilimin işlevi

Bilim “nicel ve nitel araştırma yöntemleri kullanılarak bilgi edinme ve temellendirilmiş bilgi üretme sürecidir” (S.17). Modern bilimin belli başlı işlevleri vardır. Bunlar anlamak, tahminde (yordamak) bulunmak ve kontroldür (s.19).

Macionis’in (2015) şu açıklaması konunun daha iyi anlaşılmasını sağlayacaktır: “Bilim insan hayatının en temel anlamını ortaya koyacak güç değildir. Dünyanın nasıl işlediği bilimin konusu iken, bizim ve evrendeki diğer varlıkların niçin var oldukları inancın konusudur (S.495)”

Din ve işlevi

Dîn (İng. religion), “görünen, görünmeyen doğaüstü güç, nesne ya da varlığa inanma nedeniyle doğmuş olan ve bireylerin gerek birbirleriyle, gerek çevreleriyle ilişkilerini birtakım kutsal uygulama ve davranışlarla düzenleyen, evrensel olgu” diye tanımlanmaktadır (TDK). Bu tanımda da belirtildiği gibi, dinde önemli olan inanç ve inanmak kavramıdır. O halde bir bilgi veya nesne inanç olarak benimsendiğinde doğruluğu şartsız olarak kabul edilmektedir.

Uzun insanlık tarihinde din ve bilimin her zaman birbirini destekleyici veya engelleyici bir etki yaptığını söylemek zordur. Günümüzde bilimsel veriler dini bilginin anlaşılmasına katkı vermektedir.

Dinin işlevine geldiğimizde sosyolog J.J. Macionis şunları söylemektedir: Dinin işlevi; yapısal işlevcilere göre sosyal dayanışma, toplumsal kontrol, anlam ve gaye katmaktır.
Sembolik etkileşimcilere göre ise yaşama kutsal anlamlar yükleme ve tehlike/belirsizlik zamanlarında kutsal sembollere yöneltmektir. Sosyal çatışmacılar göre din toplumsal eşitsizliğe katkı sağlayan bir kurumdur (s.489-493).

Aynı kitap da nakledilen şu diyalog bu tür karışıklığa dikkat çekmesi yönüyle ilginçtir (S. 508):

-Cihan: Bir gün bilim dinin yanlışlığını ortaya koyacaktır.
-Rasheed: Bence bilim ve din aynı şey hakkında konuşmamakta.

Özetle din ve bilimin işlevi karıştırılmamalıdır.

İsmail GÜVENÇ

  • Bürokratik Oligarşi
  • Başarının Formülü
  • Ararsan Bulursun
  • Yükseköğretimdeki Gelişmeler
  • “Her Türk… Taşımaya Mecburdur.”
  • Sınavsız Yerleştirme Mümkün Mü?
  • Sınavsız Yerleştirme Mümkün Mü? -2-
  • Zabun
  • Sera Ürünleri Sağlıklı Mı?
  • Sera Ürünleri Sağlıklı Mı? -2-
  • CODA'nın Sesi
  • Bilginin Değere Dönüştürülmesi
  • Eğitimde Mi Problem Var Yoksa Yönetimde Mi?
  • Yıl Muhasebesi
  • Karanlığın Gelmemesi İçin Ne Yapmalı?
  • Sahip Çıkmadınız!
  • Fazla Eğitim Mutlu Etmiyor mu?
  • Memleketin Ahvalini Kime Soralım?
  • Üniversite Sıralamaları
  • Memleket Ahvalini Kime Soralım -2-
  • Suriye'yi Kim Hasta Etti?
  • Köşe Yazarları Kimin Sesi Olmalı?
  • Ölümü Yaklaşan … Mescidin Duvarına …
  • Ailede Mutlu ve Başarılı Olmak -1-
  • Domates Pazarı
  • Milletlerin Kahramanlık Destanları Vardır
  • Af(e)rin ki Aferin!
  • Paşa Dedesi İbrikçi Çıktığında
  • Üniversite Eğitiminde Sorun Kimin?
  • Vatan-Din Bahsi ve Sade Vatandaş
  • Üniversite Eğitiminde Sorun Kimin? -2-
  • Eğitimde Yönetim
  • N'için Kardeş Olamıyoruz?
  • Müptezellik Sorunu
  • Dinin Tartışması
  • Muasır Dünyada Yer Alabilir Miyiz?
  • Halkımız Mutlu Mu?
  • Uzmanından Üniversite Yorumu
  • Kutsal İle İnsanları Kandırmak
  • Derin Olmayan Bilgi
  • Tezsiz Tezler...
  • Korkarsan Yenilirsin
  • Aydınların Sosyal Sorumluluğu
  • Havalar ve Verimsiz Düşünme
  • Eğitimin İçinde Kurt Mu Var?
  • Bilginin Laneti
  • Ada'yım
  • Neden Geri Kaldılar?
  • Yeni Üniversite Kurmak ve Bölgesel Kalkınma
  • Yeni Üniversite Kurmak ve Bölgesel Kalkınma
  • Yeni Üniversite Kurmak ve Bölgesel Kalkınma -2-
  • Başarıda Aile Faktörü
  • Populizm
  • Bayramlaşma Kültürü
  • Seçim Vaatlerinde Eğitim
  • Bu Sistemde YÖK'e Ne Olacak?
  • Fuat Sezgin'in Düşündürdükleri
  • Uzun ve Sağlıklı Yaşam -1-
  • Uzun ve Sağlıklı Yaşam -2-
  • Uzun ve Sağlıklı Yaşam -3-
  • Fuat Sezgin'in Düşündürdükleri -2-
  • Eğitimde Liderlik
  • Yirminci Yüzyılda Bir Derviş
  • Başarıda Genetik ve Çevre Etkisi
  • Eğitimde Kıyameti Kim Koparacak?
  • Değişimler / Reformlar
  • Gençlere Hayat Tavsiyeleri
  • Doğa İlmin Kapısıdır
  • Büyüdükçe Mi Gerçekler Anlaşılır?
  • Bilimsel Yayınlar
  • Siyaset Adabı
  • Siyaset Adabı
  • Eğitim, Bilim ve Yükselme
  • Eğitim, Bilim ve Yükselme -2-
  • Eğitim, Bilim ve Yükselme -3-
  • Fıkra Gibi Eğitsel Olaylar
  • Karaya Sabun, Deliye Öğüt Neylesin..
  • Başarının Anahtarı -1-
  • Suya Sabuna Dokunmamak
  • Türk-İslam Dünyasında İnsan Sermayesi
  • Resmi Ortamlarda Görgü Kuralları
  • Yumurta Meselesi
  • Her şey Ortada…
  • Sulh Toplumu
  • Memleket Ahvalini Kime Soralım ?
  • Kitap
  • Manavdaki Yangın ve Milli Vicdani Çözüm
  • Batı'ya Tepki
  • Kül Yutmazlar
  • Eğitimde Fazla Doz
  • Uzun Eğitimde Fayda Var Mı?
  • Maneviyatsılık ve Din(i)darlık Sorunu
  • Modern Tarım ve Tıp
  • Modern Tarım ve Tıp
  • Korku Eğitimi
  • Biz Kimiz?
  • Aydınlar Toplumu Niçin Dönüştüremez
  • Şimdi Bayram...
  • Harvardlı Bir Dekanın Endişesi
  • İnsanlığın En Önemli Keşiflerinden Biri !
  • Sınavsız Liseye Geçiş Hayali Ne Durumda?
  • İşsiz Fidanlar
  • Kendine Hizmet Eden Ön Yargı
  • Organik Tarım Bir Ütopya mı?
  • Başarının Sırrı: Kendini Yönetmek
  • Türk Ailesi İşlevini Yerine Getiriyor mu?
  • Üniversite Felsefesi
  • Eğitimle Yukarı Doğru Hareketliliğin Sonu Mu?
  • Ahvalimizin Anlattığı: Paradigmanın İflası
  • Gıda Güvenliği Azalıyor mu?
  • Gıda Güvenliği Azalıyor mu?
  • Üniversite ile Yukarı Doğru Hareketliliğin Sonu Mu?
  • Organik Ürünlerin Ne Kadarı Organik?
  • 821 Milyon Aç İnsan Varken Dünya Gıda Günü Kutlamak
  • Eleştiri
  • Nereye Gitmek İstiyorsun?
  • Tarımda Sağlık Faktörü
  • Üniversite Eğitimi
  • Eğitim-Öğretim Planlamasını Kim Yapıyor?
  • Başarı, Tabiat ve Sağlık Aforizmaları
  • Ağaca Bak Ama Ormanı Görmeyi de İhmal Etme
  • Dünyaya Nasıl Hakim Oldular?
  • Modern Tarımsal Üretim
  • Eriyip Buharlaşan Buzdan Geriye Boş Kap Kalır
  • Depremi Yaşamak: 1983’den 2020’e
  • İnsan, Psikoloji ve Siyaset Üzerine Aforizmalar
  • Toplumun Ortak Aklına Güven Olur Mu?
  • Herkesin Bir Öyküsü Var, Ama...
  • Tarım Stratejik Bir Sektördür!
  • Korona Virüsü ve Tarımsal Ürün Fiyatları
  • Pandemi: Virüs ve Virüslü Zihniyet
  • Koronavirüsü Hangi İklimde Daha İyi Yayılır? -1-
  • Koronavirüsü Hangi İklimde Daha İyi Yayılır? -2-
  • Gıda Güvenliği Tehlikede mi?
  • Kovid-19: Bilim mi Yoksa Din mi Kazandı?
  • Kovid-19: Tepe Noktası ve Normale Dönme
  • Değişim: Anakronistik Zihniyet
  • Gıda Güvenliği Ulusal Güvenliğin bir Parçası Mıdır?
  • Postkovid-19: Küresel Gıda Güvenliği Riskte mi?
  • Üniversiteleri Yeniden Açmak
  • Tarımsal İlaç Kullanımı Artıyor mu?
  • Doğu ve Batı: Hangisi Açık Toplum?
  • Covid-19'u Nakavt Etmek: Uzmanlar(!) Kayıp
  • Gençler(i) Hayatta(n) Ne Beklemekte?
  • Eğitim ile Sınıf Atlama
  • 13:24

    Ayasofya'nın Cami Olmasının Önü Açıldı

  • 13:12

    Düşünce Dergisi 10. Sayısı Çıktı!..

  • 10:52

    Vefat ve Başsağlığı

  • 11:16

    Erzurum Barosu'nun Çoklu Baro Sistemi Hakkında Basın Açıklaması

  • 08:22

    Milli Vicdani Bakış Kurucusu Emrullah Önalan - Koronavirüs Pandemisi ve Ekonomi (Aras TV)

  • 12:39

    Babalar Gününüz Kutlu Olsun

  • 13:14

    LGS ve YKS Sınavlarında Kısmi Sokağa Çıkma Yasağı Uygulanacak

  • 12:41

    Şehit Öğretmen Necmettin Yılmaz'ın Şehadetinin Yıl Dönümü

  • 12:09

    Üyelerimizden Ekonomi ve Sibernetik Uzmanı Ahmet Özkan Ekonomi Üzerine Önemli Konulara Değindi

  • 11:21

    Türk Edebiyatının Önemli İsmi Cengiz Aytmatov'un Ölüm Yıl Dönümü