BİST

Dolar

Euro

Altın

Gündem
Farabi'nin Dil İlmi ve Siyaset Ahlakı
29.12.2019 20:43
“Dil”, “mantık”, “din” ve “siyaset ahlakı” konusunda bu kısa yazıyı yazmadan önce Ortaçağ’ın ve Türk İslam tarihinin aydınlık yüzü, İslam ve insanlık aleminin düşünce mücevheri FARABÎ dedemiz ile varsa Türk ya da İslam coğrafyasında Farabi’yi, biz, dil ve din cahillerine anlatan eli öpülesi inanlardan özür diliyorum.

Farabî, Kazakistan’ın Türkistan bölgesinin Otrar şehrinde M.S. 872 yılında doğmuş, M.S. 950’de, Suriye’nin Şam vilayetinde ebediyete göçmüştür.

Tam künyesi, Ebû Nasr Muhammed bin Muhammed bin Tarhan bin Uzluğ el-Fârâbî et-Türkî olan Farabî, Batı′da Alpharabius ismiyle bilinir.

Felsefe dünyasında “Muallim-i Sani” lakabıyla tanınan, 8. ve 13. yüzyıllar arasındaki İslam'ın Altın Çağı'nda yaşamış ünlü Türk filozofu, bilim adamı, gökbilimci, mantıkçı ve aynı zamanda müzisyendir.

Batı’da, Aristo’dan sonra, kitapları “ders kitabı” olarak okutulan FARABÎ’nin, çok sayıda eseri mevcuttur.

Onlarca dile çevrilen eserlerinden ve evimde bulunan, Es-Siyasetü'l-Medeniyye (Siyaset Ahlakı), İdeal Devlet, İhsa’u’l-Ulum (İlimlerin Sayımı) kitabının sadece girizgâhından birkaç yazı yazmak mümkün.

Aristo’nun, ilimleri üçe ayırmasına rağmen, Farabî, “Dil” ve “Mantık” ilimlerini de ekleyerek beşli bir tasnif yapmıştır.

Fârâbî’nin, aslında Türk İslam dünyasının bugün yaşadığı meseleleri o gün çözmüş olması, Farabî’den habersiz yaşayan Türk İslam dünyası için UTANÇ TABLOSUDUR!

İlimlerin Sayımı kitabında, “Dil” ve “Mantığı” birer bilim dalı kabul eden ve fıkıh, kelam ve siyaset ahlakına yer veren Farabî, Aristo’ya nazire olarak “Dil İlimleri”ni, ilimlerin ilki olarak kabul etmiştir.

Farabî, insanların inceleyecekleri bilimi daha iyi kavrama ve kendisine nasıl fayda sağlayacağını, onu kendi dili ile öğrenerek rakip milletlere karşı hangi üstünlükleri sağlayacağını, böylelikle ilmi talep eden kişinin körü körüne bağlanmak yerine bilinçli yönelmesini sağlayacağını düşünmektedir.

“Her bilim, bir dile istinad eder” (dayanır) tezinden hareket eden Farabî, İlimlerin Sayımı isimli eserinde birinci sıraya DİL BİLİMİ’ni koyarak, her türden düşüncenin ancak insanın kendi dili ile ifade edilebileceğini ve dilin önce, düşünce sonra geldiğini ifade ederek, dil’i; yöneldiği varlıkların bilgisinin temel aracıdır olarak anlatır.

Dil’i, dilleri ve dillerin kurallarını inceledikten sonra düşüncenin ilmine yani MANTIK bahsine geçmektedir.

Farabî, “EVRENSEL DİL, DÜŞÜNCENİN DİLİDİR” düsturu ile hareket ederek “Akıl ise, düşünceye güç katan, düşünceyi yanlışlara düşmekten alıkoyan yasaların (iradenin) bilgisidir” diye harikulade bir şekilde tarif yapmakta ve “akıl” ile “irade” arasında güçlü bir bağ kurmaktadır.

O’na göre, hangi ilim dalı ile uğraşılırsa uğraşılsın, düşünmenin genel yasalarına öncelik vererek düşüncenin, adeta notalarını yazarak bir ahenk sağlamaktadır.

Farabî, “İlim Bilimi”, “Mantık Bilimi”, “Matematik”, “Fizik” ve “Metafizik” bilimlerinin ardından beşinci ilim sınıfı olarak “Pratik İlimler”i saymakta “Ahlak” ve “Siyaset”i birlikte zikretmektedir.

Fıkıh ve Kelamı da “Ahlak” ve “Siyaset” yani “Ahlaklı siyasetle yönetilen devlet düzeni” içerisine dâhil ederek dilbilimin mantıktan, mantık ilminin ise, diğer ilimlerden önce gelmesi gerektiğini ifade etmektedir.

TARİH, EN BÜYÜK DENEY LABORATUVARIDIR

Türk İslam dünyasının Altın Çağı; İbn-i Sina, Sühreverdi, Harezmî, Farabî gibi birçok filozofun yaşadığı Orta Çağ dönemleridir.

Peki, O filozoflar ne yazdı, ne söyledi? Kısa bir karşılaştırmalı analize tabi tutalım:
Türk İslam tarihine Altın Çağı’nı yaşatan O filozoflar ve alimler, bizden daha mı az din bilgisine sahiptiler ki, bizim tersyüz ederek en sona koyduğumuz dil bilimini ilk sıraya koydular.

Her Türk Devlet Kuruluşunda dil devrimi yapmayı maharet sayan devlet idaresine

Bugün, dili dünya dili olmuş, en çok nitelikli göç alan Kanada ve Avusturalya gibi ülkelerin içinde bulunduğu 60 üzerinde sömürgesi bulunan İngilizler’in biz dahil dünyaya sessiz sedasız hükmetmelerindeki gerçek budur diye hatırlatmayı vicdani sorumluluk olarak bir görev kabul ediyorum aziz dostlar.

Emrullah ÖNALAN 25 Aralık 2019 Palandöken/ERZURUM

Emrullah ÖNALAN

  • Diyanet'ten Asr'ın Hutbesi
  • OKUMANIN İNSAN GELİŞİMİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ VE ÜLKE YÖNETİMİNDEKİ YERİ
  • Her Elini Sıkana Dostum, Her Canını Sıkana Düşmanım Denilerek Ülke Yönetmek
  • Nitelikli Göç Verip, Niteliksiz Göç Almayla Nereye Kadar..?!
  • Hasan Celal GÜZEL Anısına...
  • Hazırlanmış Kadere Helikopter Yolculuğu
  • Not Defterinden
  • LONDRA, ANKARA HATTINDA “YA BU, YA BU DEMOKRASİSİ”
  • Yeni Türkiye için Yeni bir Zihniyet
  • 250 Milyar Dolar ÖLÜ Yatırım Nasıl Canlandırılır
  • 217 AHLAT’DAN, 1917-2017’YE 30 AĞUSTOS’A “YENI 30 DÜŞÜNCE, YENI 30 İCAT”
  • Kaşıkçı İle "Batı Asya"yı Daha da Karıştırmak
  • DENETİM “YERELDE MİLLİ GÜVENLİK, EVRENSELDE İSE BİR İNSANLIK SORUNUDUR”
  • Sosyolojik Kıyamete Dijital Yolculuk
  • Kenevir Üretimi Üzerine
  • Demokratik İlkellikten, Demokrasi Medeniyetine İnsani Çözümler
  • Tataristan Yolculuğunda Hadi Atlasi'nin Süyün Bike Eserinin Öğrettikleri
  • İstanbul Üzerinde Üçlü Hesap
  • Suriye'de Kaybolan İdrak
  • Dün, Bugün ve Yarına Dair
  • BOP'tan Sonra BAP Başlar Mı?
  • Demokratik Anayasal Ruha Diyalektik Bakış
  • KANAL-İSTANBUL YERİNE SAMSUN-MERSİN “ANADOLU KARDEŞLİK KANALI”
  • Farabi'nin Dil İlmi ve Siyaset Ahlakı
  • Siyasetin Sahte Menderesleri!
  • BİYOLOJİK COVİD-19 İLE "DİJİTAL DEMO DÜNYA DÜZENİ”
  • Biyolojik Covid-19’un Dijital Sosyolojisiyle YENİ DEMO DÜNYA DÜZENİ
  • Covid-19 ile Dünyaya Kim Şah Çekti? Kim Mat Olacak?
  • Doğu Anadolu'da Yeni Bir Gökyüzü Dünyası Kuruluyor
  • Erzurum'da Üniversite Haftası Kutlamaları
  • Barolar Yasası
  • 12:42

    Eren Bülbül'ün Şehadetinin 3. Yılı #İyikiVarsınEren

  • 11:54

    Milli Vicdani Bakış Oluşumu Üyelerinden Prof. Dr. Alpaslan Ceylan Kırgızistan Manas Üniversitesi Rektörlüğüne Atandı

  • 13:18

    Milli Vicdan Üyesi Lütfü Şehsuvaroğlu'dan Su Savaşları, Su Barışı,Türkiye Sulama Raporu, Su ve Toprak Yönetimi

  • 10:21

    Malatya'da Deprem!

  • 09:40

    İsmail Enver Paşa'nın Ölüm Yıl Dönümü

  • 09:13

    2. Organize Sanayi Bölgesi Erzurum'un Umudu

  • 09:02

    Kurban Bayramınız Mübarek Olsun

  • 13:18

    BBP'li 2 Belediye Başkanı Partiden İstifa Etti

  • 10:13

    23 Temmuz Erzurum Kongresi'nin Yıl Dönümü

  • 09:48

    Vefat ve Taziye