BİST

Dolar

Euro

Altın

Gündem
Ağaca Bak Ama Ormanı Görmeyi de İhmal Etme
19.12.2019 12:02
Hakikaten büyük resme bakabilmek ve bunu öğrenmek zor iştir.

Farklı konularda yazılanlara, yapılan konuşmalara baktığımda sıklıkla bir yönüyle konuyu irdelediklerini gözlemlemekteyim. Aslında meselelerin farklı bakış açıları ile değerlendirilmesi mümkündür. Bu durumda da her bakış açısının sahipleri gerçeğin kendileri olduğunu iddia edebilir. Bunu önlemek için meselelere bütüncül bakılması gerekir.

İnsan türünün kısa tarihini anlattığı kitabının (Sapiens) başında Y.N. Harari “Bana büyük resme bakmayı öğrettiği için J. Diamond’da teşekkür ederim” demektedir. Birisi bunu size öğretmişse teşekkürü hak ediyordur.

Büyük resme bakabilmek, küçük detaylarla takılmadan olayın tamamını kavramaya çalışmaktır. Bir kısmını değil, tamamına bakmak ve görmek. Bütünün, kendisini oluşturan parçaların toplamından daha fazla olduğunu savunan felsefe görüş var (Holizm). Bu akım Sistem Kuramı içerisinde değerlendirilmektedir.

Bütüne görmenin önemi –bugünkü ifade ile “sosyal bir deney” ile– Mevlana’ya atfedilen öyküde şu şekildedir:

Fil nedir?

Karanlık bir yere bir fil koyup o güne kadar hiç fil görmeyen insanlarla bir deneme yapılır. Ahır o kadar karanlıktı ki fili gözle görmenin imkânı yoktu. Göz gözü görmeyecek kadar karanlık yerde insanlar file ellerini sürmeye başlarlar. Daha sonra bu insanlardan fili tarif etmesi istenilir:

— Eliyle filin kulağına temas eden birisi, “Fil bir yelpazeye benzer” dedi.

— Başka birisi eli ile filin ayağına temas etmişti, “Fil bir direğe benzer” dedi.

— Bir başkası da sırtını ellemişti. “Fil bir taht gibidir” dedi.

Tanımlamalar böyle devam etti gitti. Herkes neresine dokundu ise –nasıl sandıysa– fili ona göre tarif etti. Oysa fil bunların hiçbiri değil, hepsidir. Tek başına hiçbir parçası fili bütünüyle temsil etmez.

En sonunda öyküyü Mevlana “Onların sözleri, görüşleri yüzünden birbirine aykırı oldu; bir mum olsaydı sözlerindeki aykırılık kalmazdı” demektedir.

Resme bakınca görülenin nasıl farklı olduğu bilimsel bir deneyde de araştırılmış:

Bilimsel deney…

Richard Eugene Nisbett, (Michigan Üniversitesi, Amerikalı bir sosyal psikolog ve yazar)

Amerikan ve Japon kökenli öğrencileri hangi ayrıntıya odaklandıklarını karşılaştırmak için bir deney yürütmüştür. Araştırmada, deneklere fotoğrafları gösterdikten sonra gördüklerini anlatmalarını istenmiştir. Deney sonunda Japonların Amerikalılara nazaran, arka planla ilgili daha çok detay hatırladığı ortaya çıkmış. Bu deneyde şu sonuca ulaşılmış:

— İnsanların bir resimde neyi gördüğü ve resimden neyi hatırladığı “bakışına” bağlıdır.

— Herkes dünyayı aynı şekilde görmez!

İki aktarımda (Nisbett ve Mevlana’dan) bakış açısının veya neyi gördüğümüzün ne kadar önemli olduğuna dikkat etmeliyiz.

Ya bakış açımız eksik veya yanlışsa?

Mevlana’nın bütünü görmek için (yani filin kendisini) “bir mum olsaydı” ifadesi önemlidir. Kanaatimce günümüzde bu mum “bilimsel değerlendirmedir.”

Bilimsel bakış…

Bir meselenin olumlu ve olumsuz yönleri ile bütününü dikkate almadan ilerleme olmaz ve sorunlar çözülemez. Chomsky’nin (2002) şu önerisi önemlidir: “Bilimsel, toplumsal veya politik konularda sorunları çözmek için gerçeklerle yüzleşmek yeterlidir (Aktaran: Yakup Karasoy (2005) “Eleştiri Nedir, Bağa Destursuz Girenler Nasıl Eleştirilmelidir?” başlıklı makalesi).

Elbette gerçeklerle yüzleşmek içinde her meselede objektif inceleme (bilimin ölçüt ve özelliğidir), olumlu ve olumsuz yönlerini tespit etmek (bütününü görmek) gerekir.

Bunu yapabiliyor muyuz?

Ahvalimize durumumuzu yeterince açıklamıyor mu?

Son söz: Ağaca bak ama ormanı görmeyi de ihmal etme.

İsmail GÜVENÇ

  • Bürokratik Oligarşi
  • Başarının Formülü
  • Ararsan Bulursun
  • Yükseköğretimdeki Gelişmeler
  • “Her Türk… Taşımaya Mecburdur.”
  • Sınavsız Yerleştirme Mümkün Mü?
  • Sınavsız Yerleştirme Mümkün Mü? -2-
  • Zabun
  • Sera Ürünleri Sağlıklı Mı?
  • Sera Ürünleri Sağlıklı Mı? -2-
  • CODA'nın Sesi
  • Bilginin Değere Dönüştürülmesi
  • Eğitimde Mi Problem Var Yoksa Yönetimde Mi?
  • Yıl Muhasebesi
  • Karanlığın Gelmemesi İçin Ne Yapmalı?
  • Sahip Çıkmadınız!
  • Fazla Eğitim Mutlu Etmiyor mu?
  • Memleketin Ahvalini Kime Soralım?
  • Üniversite Sıralamaları
  • Memleket Ahvalini Kime Soralım -2-
  • Suriye'yi Kim Hasta Etti?
  • Köşe Yazarları Kimin Sesi Olmalı?
  • Ölümü Yaklaşan … Mescidin Duvarına …
  • Ailede Mutlu ve Başarılı Olmak -1-
  • Domates Pazarı
  • Milletlerin Kahramanlık Destanları Vardır
  • Af(e)rin ki Aferin!
  • Paşa Dedesi İbrikçi Çıktığında
  • Üniversite Eğitiminde Sorun Kimin?
  • Vatan-Din Bahsi ve Sade Vatandaş
  • Üniversite Eğitiminde Sorun Kimin? -2-
  • Eğitimde Yönetim
  • N'için Kardeş Olamıyoruz?
  • Müptezellik Sorunu
  • Dinin Tartışması
  • Muasır Dünyada Yer Alabilir Miyiz?
  • Halkımız Mutlu Mu?
  • Uzmanından Üniversite Yorumu
  • Kutsal İle İnsanları Kandırmak
  • Derin Olmayan Bilgi
  • Tezsiz Tezler...
  • Korkarsan Yenilirsin
  • Aydınların Sosyal Sorumluluğu
  • Havalar ve Verimsiz Düşünme
  • Eğitimin İçinde Kurt Mu Var?
  • Bilginin Laneti
  • Ada'yım
  • Neden Geri Kaldılar?
  • Yeni Üniversite Kurmak ve Bölgesel Kalkınma
  • Yeni Üniversite Kurmak ve Bölgesel Kalkınma
  • Yeni Üniversite Kurmak ve Bölgesel Kalkınma -2-
  • Başarıda Aile Faktörü
  • Populizm
  • Bayramlaşma Kültürü
  • Seçim Vaatlerinde Eğitim
  • Bu Sistemde YÖK'e Ne Olacak?
  • Fuat Sezgin'in Düşündürdükleri
  • Uzun ve Sağlıklı Yaşam -1-
  • Uzun ve Sağlıklı Yaşam -2-
  • Uzun ve Sağlıklı Yaşam -3-
  • Fuat Sezgin'in Düşündürdükleri -2-
  • Eğitimde Liderlik
  • Yirminci Yüzyılda Bir Derviş
  • Başarıda Genetik ve Çevre Etkisi
  • Eğitimde Kıyameti Kim Koparacak?
  • Değişimler / Reformlar
  • Gençlere Hayat Tavsiyeleri
  • Doğa İlmin Kapısıdır
  • Büyüdükçe Mi Gerçekler Anlaşılır?
  • Bilimsel Yayınlar
  • Siyaset Adabı
  • Siyaset Adabı
  • Eğitim, Bilim ve Yükselme
  • Eğitim, Bilim ve Yükselme -2-
  • Eğitim, Bilim ve Yükselme -3-
  • Fıkra Gibi Eğitsel Olaylar
  • Karaya Sabun, Deliye Öğüt Neylesin..
  • Başarının Anahtarı -1-
  • Suya Sabuna Dokunmamak
  • Türk-İslam Dünyasında İnsan Sermayesi
  • Resmi Ortamlarda Görgü Kuralları
  • Yumurta Meselesi
  • Her şey Ortada…
  • Sulh Toplumu
  • Memleket Ahvalini Kime Soralım ?
  • Kitap
  • Manavdaki Yangın ve Milli Vicdani Çözüm
  • Batı'ya Tepki
  • Kül Yutmazlar
  • Eğitimde Fazla Doz
  • Uzun Eğitimde Fayda Var Mı?
  • Maneviyatsılık ve Din(i)darlık Sorunu
  • Modern Tarım ve Tıp
  • Modern Tarım ve Tıp
  • Korku Eğitimi
  • Biz Kimiz?
  • Aydınlar Toplumu Niçin Dönüştüremez
  • Şimdi Bayram...
  • Harvardlı Bir Dekanın Endişesi
  • İnsanlığın En Önemli Keşiflerinden Biri !
  • Sınavsız Liseye Geçiş Hayali Ne Durumda?
  • İşsiz Fidanlar
  • Kendine Hizmet Eden Ön Yargı
  • Organik Tarım Bir Ütopya mı?
  • Başarının Sırrı: Kendini Yönetmek
  • Türk Ailesi İşlevini Yerine Getiriyor mu?
  • Üniversite Felsefesi
  • Eğitimle Yukarı Doğru Hareketliliğin Sonu Mu?
  • Ahvalimizin Anlattığı: Paradigmanın İflası
  • Gıda Güvenliği Azalıyor mu?
  • Gıda Güvenliği Azalıyor mu?
  • Üniversite ile Yukarı Doğru Hareketliliğin Sonu Mu?
  • Organik Ürünlerin Ne Kadarı Organik?
  • 821 Milyon Aç İnsan Varken Dünya Gıda Günü Kutlamak
  • Eleştiri
  • Nereye Gitmek İstiyorsun?
  • Tarımda Sağlık Faktörü
  • Üniversite Eğitimi
  • Eğitim-Öğretim Planlamasını Kim Yapıyor?
  • Başarı, Tabiat ve Sağlık Aforizmaları
  • Ağaca Bak Ama Ormanı Görmeyi de İhmal Etme
  • Dünyaya Nasıl Hakim Oldular?
  • Modern Tarımsal Üretim
  • Eriyip Buharlaşan Buzdan Geriye Boş Kap Kalır
  • Depremi Yaşamak: 1983’den 2020’e
  • İnsan, Psikoloji ve Siyaset Üzerine Aforizmalar
  • Toplumun Ortak Aklına Güven Olur Mu?
  • Herkesin Bir Öyküsü Var, Ama...
  • Tarım Stratejik Bir Sektördür!
  • Korona Virüsü ve Tarımsal Ürün Fiyatları
  • Pandemi: Virüs ve Virüslü Zihniyet
  • Koronavirüsü Hangi İklimde Daha İyi Yayılır? -1-
  • Koronavirüsü Hangi İklimde Daha İyi Yayılır? -2-
  • Gıda Güvenliği Tehlikede mi?
  • Kovid-19: Bilim mi Yoksa Din mi Kazandı?
  • Kovid-19: Tepe Noktası ve Normale Dönme
  • Değişim: Anakronistik Zihniyet
  • Gıda Güvenliği Ulusal Güvenliğin bir Parçası Mıdır?
  • Postkovid-19: Küresel Gıda Güvenliği Riskte mi?
  • Üniversiteleri Yeniden Açmak
  • Tarımsal İlaç Kullanımı Artıyor mu?
  • Doğu ve Batı: Hangisi Açık Toplum?
  • Covid-19'u Nakavt Etmek: Uzmanlar(!) Kayıp
  • Gençler(i) Hayatta(n) Ne Beklemekte?
  • Eğitim ile Sınıf Atlama
  • 13:24

    Ayasofya'nın Cami Olmasının Önü Açıldı

  • 13:12

    Düşünce Dergisi 10. Sayısı Çıktı!..

  • 10:52

    Vefat ve Başsağlığı

  • 11:16

    Erzurum Barosu'nun Çoklu Baro Sistemi Hakkında Basın Açıklaması

  • 08:22

    Milli Vicdani Bakış Kurucusu Emrullah Önalan - Koronavirüs Pandemisi ve Ekonomi (Aras TV)

  • 12:39

    Babalar Gününüz Kutlu Olsun

  • 13:14

    LGS ve YKS Sınavlarında Kısmi Sokağa Çıkma Yasağı Uygulanacak

  • 12:41

    Şehit Öğretmen Necmettin Yılmaz'ın Şehadetinin Yıl Dönümü

  • 12:09

    Üyelerimizden Ekonomi ve Sibernetik Uzmanı Ahmet Özkan Ekonomi Üzerine Önemli Konulara Değindi

  • 11:21

    Türk Edebiyatının Önemli İsmi Cengiz Aytmatov'un Ölüm Yıl Dönümü