Dümeni batıya çevrilen bir geminin güvertesinde doğuya doğru koşmaktan yorulduk.
'Ne batılaşabildik, ne doğulu kalabildik' garabeti...
Batılaşacaksak şu gemi bir an önce limana demir atsa da herkes şu "
muasır medeniyete" ayak bassa bizde rahatlasak.
Her yılın başında rutin yılbaşı kutlamalarında bir ikircikli durum, yurdum insanının kafasını allak bullak eder. Hani iki ara bir dere hesabı...
Son zamanlarda bir Nardugan ( İdil- Ural türk kaynaklı) bayramıyla yandan alternatif milli potaya girmeye çalışsak ta, atı alan üsküdarı geçmiş...
Nardugan ateşimiz yandı ve söndü.
Olmadı, Noel Baba yı türkleştirmeye çalıştık.
Hani şu güney Ege- Akdeniz'in has Anadolu çocuğu Patara' lı Aziz Nicolas, Noel babamız...
Halikarnas Balıkçımız'ın iyonya' yı türkleştirme çabalarının desteği de yetmedi.
Ne noel baba yerlileşti, ne de İyonya türkleşti.
En iyisi mi, sonunda modern muasır inkar edilemez batı medeniyetine teslim olup rahatladık!.
O sakallı biri mızmızlanıp ' tek dişi kalmış..' dedi medi ama kulak asmayın siz ona!
Şöyle bir dünya haritasını karşınıza alın, dünyadan yılbaşı kutlamaları görüntülerini de onun yanına koyun; Şunu net görürsünüz: Yılbaşını iştiyakla aşkla şevkle kutlamayan (kutlayamayan) tek coğrafya, İslam ortak kültür havzasıdır. Bir bakıma kültürel manada tam devşirilemeyen tek havzadır denilebilir...
Cılız sönük kutlamalarla geçiştirilir. Neden?
Çok gür olmayan bir sesle dillendirilen muhalif paylaşımlar hariç, ya " Ben kutlamam, varsın kutlasınlar" mutedil muhalif anlayışla bigane kalınır veya " Dünya da ortak bir yeni yıl karşılamasının dışında kalamayız" anlayışıyla hindiler yatırılır pilava...
Yaklaşık bir asra yakın batılılaşma sürecinin meyvesi olarak azımsanmayacak bir kesimde bir eğlenme geleneği de oturmuştur yılbaşı gecelerinde...
Çok sokağa yansımasa da, birbirini egale edemeyen karşılıklı bir mahalle baskısı da sözkonusudur. Yenişemeyen...
Önceleri seküler ekabir batılı tarzda kutlarken avam taşra sessiz kalırdı. Şimdilerde taşra merkeze indiği için her iki tarafta mahalle baskısı tazyikiyle safını belirler olmuştur.
Kutlayanlar özellikle kültürel manada batılı ritüelleri ( hindi, alkol, eğlence) bi hakkın icra ederek küresel hakim dünyayla özdeşleşmenin rahatlığını keyfini yaşarken, işe bigane kalanlar biraz hüzünle biraz da duyarsızlıkla işi geçiştirirler. ( Benim gibi!)
Muhalifler genelde üç grupta toplanırlar;
1. Dini gerekçeleri öncelleyip cepheden karşı çıkanlar. Bu grup genelde 24- 25(? )aralık Noel ( christmas) ile 31 aralık-1 ocak yılbaşını karıştırırlar.
Noel karşıtlığı ön plandadır. Halbuki noel dinen bize daha yakındır. Yılbaşı daha uzak. Birincisi Mesih İsadan ikincisi pagan j. Sezar' dan mülhem.
Bizim sofular aslında yılbaşı kutlamasından ziyade kutlama ritüellerine karşıdırlar. Noel ağacı,hindi,noel tezyinatları vb.
2. İşi, hakim bir kültürün küresel etkisinin tabii bir sonucu kabul edip " Bir günlük bir heves, gelip geçer, aldırma" modunda geçiştirenler.
3. Olayın bir kültürel emperyal sinsi bir dayatma olduğuna inananlar... Hem kutlamayıp hem de kutlayanları yadırgayanlar...
Burada önemli olan ülkemde kültürel manada geçmişi olmayan bir kutlama ritüelinin karşıtlarıyla taraftarlarıyla, duyarlılık- duyarsızlık ikileminde gönülsüzce bir konsensus içinde geçiştirilmesi...
Yurdum insanının sağduyu hanesine bin puan...
---
Bir defa şu ayrımı tekrar baştan yapalım;
24 (arefe)-25 aralık(? )Noel Christmas Hz İsa'nın doğum günü kutlaması.
31 Aralık-1 Ocak ise bildiğimiz Yılbaşı kutlaması.
Birincisi dini, diğeri Roma'ya, ta Julius Sezar' a kadar inen, kısmen pagan,Roma icadı. Jülyen takviminin benimsenmesinin hediyesi...
"Ne olacak Hz İsa bizim de peygamberimiz, kutlasak ne olur?"
İyi de kutlanan sadece hz İsa'nın doğum günü değil ki...
Burada kültürel olarak kutlama ritüelleri Hz İsa' nın doğumundan ziyade Roma, klise, grek kültürünün ortak ürünüdür. Noel ağacı,eğlenceler, Noel baba ritüeli...
İsa Mesih bunları görmeyedursun, tekrar tekrar hristiyanları hristiyanlığa imana çağırırdı.
Bu gün birer ruhban lordu haline gelen şatafatlı Vatikan papaları, 'İyi çoban' lakabıyla sadeliğin erdemin peygamberi olan Nasıralı İsa' ya, Pontius Pilatus kadar uzaktırlar.
Kanaatim, Mesih yaşasaydı ilk fırsatta Papa tarafından aforoz edilirdi!
Ayrıca Hz Muhammed'in doğum gününü tek bir hristiyana hatta sıradan ladini bir avrupalıya kutlatabilirmisiniz?
Can alıcı soru: Noel ve yılbaşı ilk defa Papau Yenigine de kutlansaydı, bu gün dünya kutlayacak mıydı?!
Bu soruyu, spor dalları, giysi, bütün modern alışkanlıklarımız, hayat tarzımız olan ne varsa hepsine teşmil edebilirsiniz.
Geçmişte kolonyal Avrupa hegemonya dönemini bir tarafa bırakırsanız, Hind u Çin, Ortadoğu, nerede Noel, yılbaşı kutlanmış ki?
Yani bu iş o kadar masum değil...
Siz siz olun istediğiniz gibi kutlayın.
Ancak iki de bir kutlamayanlara salvo atmayın. Onlar hala güvertede doğuya doğru koşacaklardır. Nefesleri kesilinceye dek...
Üzülmeyin, biraz sabredin, onların çocukları veya torunları gemi limana yanaşınca sizden daha iştiyaklı kutlayacaklar!
Şundan hiç şüphem yok; Bu gün Avrupa medeniyeti yıkılsa, dünya da Burkino Faso medeniyeti neşvü nema eylese...
Yılın herhangi bir günü afrika tamtamlarıyla yeni yıl diye kutlanır mı?
Kalıbımı basarım.
Bu ne dini ne milli bir problem.
Bu kültürel emperyal bir gücün, ritüellerini bilerek bilmeyerek diğer kültürlere global mahalle baskısıyla dayatmasıdır, o kadar...
---
Gelin hep birlikte amin diyelim;
Küresel derin mihrak baskılarından uzak,
Tüm kültürlere saygılı,
Jakoben, şovenist, totaliter, otoriter baskılardan uzak,
Zayıfı koruyan,
Hakiki manada insan odaklı,
Ötekine saygılı,
Kendi millertine demokrat, diğer halklara despot olmayan,
İnsan haklarını sadece kağıt üzerinde bir beyannameye indirgemenin ötesinde, gönüllere ve zihinlere yerleştiren,
Tüm insanlığın mutluluğunu kendi halkının mutluluğuyla kaynaştırmayı hedefleyen,
Kurumsal güçlerin fertlere saygılı ve şefkatli, fertlerin kurumsal güçlerle barışık olduğu,
Müsamahakâr ve mutedil anlayışla yönetilen bir dünya temennisiyle, herkesin yeni yılını kutlarım.
A. Velioğlu/ 2025.12.31/ İst
