Pareto ( Vilfredo Pareto (1848–1923), İtalyan ekonomist, sosyolog ve mühendisidir.) yasasını (80/20)biliriz.(ilgili yasalar Not)
Az sayıdaki neden, sonuçların büyük kısmını üretir.
Geri kalan çok sayıdaki neden ise görece küçük etki yaratır.
* Gelirin %80’i, insanların %20’si tarafından kazanılabilir.
* Satışların %80’i, ürünlerin %20’sinden gelir.
* İşlerin %80’i, zamanın %20’sinde tamamlanabilir.
* Çalışanların % 80’i hizmetin/üterimin %20 sini,%20 si ise %80 ini üretir.vs
Ben de yeni bir yasa ürettim.Sonuçta Pareto yasasına çıkan 20/20/60 yasası.
%20 üst segment(her halükarda iyi/zararsız),
%20 alt segment(her halükarda kötü/zararlı),
%60 orta segment(koşul/durumsallık ilkesine tabi).
Mesela;
Çalışanların %20’si her halükarda memnun, %20 ‘si her halükarda memnun değildir.
Üst segmentin önüne yal koysanız,yer kalkar.(ben de bu Mal gurubundanım)
Alt segmentin önüne de en mükellef sofrayı koyun,mutlaka bir kılçık bulur.(kılçık/çıkıntı grubu)
Yöneticilerin üst ve alt segment ile uğraşmak yerine orta segmente yoğunlaşması kritik başarı faktörüdür.
Orta segment,”koşulların” iyi olması halinde üst segmente çıkan,kötü olması halinde de alt segmente kayan kritik alandır.
Sonuçta üste kayarsa %80 memnun,alta kayarsa %80 memnun değildir.
Yine Sokakta gördüğünüz insanların %20’si normal, %20’si kesin anormaldir.
Koşullara bağlı %60’lık orta segment alt segmente kayarsa,muhatap olduğunuz insanların %80’i psikopat demektir(yani siz siz olun haklı olsanız bile kimseye bulaşmayın)
Bu yasa siyasette,zaman yönetiminde hatta kişisel ilişkilerde bile geçerlidir.
%20 kesin size karşı,%20 de yanınızda olabilir.
Politik mühendislik öncelikle orta segmenti dizayn eder.
Ofisiniz de sizi seven yada nefret edenlerin yanında size karşı ilgisiz olanları hiç analiz ettiniz mi?
İlişki kurduğunuz insanları ne kadarı değerli,değersiz,yada olsada/olmasada olur.
Zamanınızın %20’sini kesin boşa harcıyorsunuz,%60’ı olsada/olmasa da olur.(bu orta segmenti üst segmente taşıdığınızı hayal edin,bunun adı quantum başarıdır)
Bence en önemli kısmı ekonomik yansımasıdır.
Bir ülkede insanların %20’si zengin %20’si fakirdir.
Ekonomik koşullara bağlı %60’lık orta segment,üst segmente çıkarsa “refah” toplumu olur.
Peki alt segmente kayarsa ne olur?
Dünyadaki tarihi olaylara baktığımızda orta segmentin alt segmente kayması büyük darbelere/felaketlere/yıkımlara neden olduğunu görüyoruz.
Tabiiki hiç bir sosyal hadise “monist”,yani tek taraflı bir neden ile izah edilemez,birden fazla sebebi ve birden fazla sonucu vardır.
Ama fitili ateşleyen hep “ekmek”olmuştur.
Örneğin halkın karnı tokken kimse monarşiden şikayet etmez,ama aç kaldığında hedef doğrudan monarşi olmuştur.
Fransız(ekmek isyanları ile başlar), Rus(açlık protestoları ile başlar)devrimi,Taiping ayaklanması(20-30 milyon insan ölmüştür),Meksika devrimi,İngiliz köylü ayaklanması,1848 devrimleri,hatta Arap baharı bile buna dayandırılabilir.
Sonuçta,bıçağın kemiğe dayandığı nokta da “Yaratıcı Yıkım”kaçınılmaz olmuştur.
Çünkü normal politikalar ile artık dönülemez/döndürülemez bir yola girilmiştir artık.
Yani mevcut masanın tekmelenerek dağıtılması,yeni bir senaryo/kurallar ve oyuncu kadrosu ile yeni bir oyun sahnelenmesi gibi düşünün.
Şükür ülkemizde olduğu gibi, dünyanın önemli bir kısmının artık ekmek bulma gibi derdi yok,ama giderek bozulan gelir dağımını(bütün yolsuzluklar,hukuksuzluklar bu amaca hizmet eder),her zaman büyük/farklı sonuçları yaratma potansiyeli taşımaya devam ediyor.
Birde bu dengesizlikler fazla canınızı sıkmasın.
İnanıyorsanız “imtihan”,inanmıyorsanız,”doğa adalet üzerine değil güç/dengesizlik üzerine inşa edilmiştir.
Benden bu kadar.
İsterseniz ülkemizi de,bu açılardan siz analiz ediniz.
Mahmut Esfa Emek/İSTANBUL
NOT
1-Lorenz Eğrisi ve Gini Katsayısı(Türkiye’de 2015’den itibaren bozulmaya başladı.)
Gelir veya servetin toplumda eşit dağılmadığını matematiksel olarak gösterir. Pareto’nun gözlemini ölçülebilir hale getirir.
2-Matthew Etkisi
“Zengine daha çok verilir” prensibi: başarılı olanların daha da başarılı olma eğilimi vardır. Örneğin akademide çok atıf alan makaleler daha da çok atıf alır.
3-Kritik azınlık ilkesi (Minority Influence / Critical Few)
Sosyolojide küçük bir grubun büyük değişimleri tetikleyebileceği fikridir. Özellikle sosyal hareketlerde
